Katholieke Kerk

Vorige week was ik in Rome. Naast prachtig was de Eeuwige Stad ook enigszins confronterend. Ik kom uit een protestantse omgeving, waar men bij geschiedenisles op de basisschool uitgebreid vertelde hoe corrupt de Rooms-Katholieke Kerk wel niet was en dat het eigenlijk nog steeds slecht is. Deze vooroordelen zijn grotendeels weggenomen door mijn studie, maar verdwijnen niet helemaal. De Roomse Kerk, dat is decadentie en corruptie, lamlendigheid en hypocrisie. Tot je in de St. Pieter staat. De  grootse, sacrale schoonheid van de basiliek ontneemt je alle woorden. Die sprakeloosheid duurt voort als je thuis komt en de kranten weer vol staan over de paus die zich niet conformeert aan de liberale communis opinio.

Tegenwoordig wordt de oppositie tegen de Katholieke Kerk hernieuwde kracht door liberale modernisten gevoerd. Die kladden de opiniepagina’s vol met j’accuse’s waarin plots niet geslachtsgemeenschap, maar de paus oorzaak is van AIDS. Werken ze zelf bij de krant, doen zoeken ze naarstig naar het zoveelste geval van een priester die zich vergrijpt aan een koorknaapje. Met een clerus van een miljoen man hoef je bij de Kerk nooit ver zoeken voor een vers schandaaltje.

Het anti-klerikalisme van liberalen als Sophie in ‘t Veld is door en door protestants. Het gaat terug op de middeleeuwen, waarin ketters en profeten zich opwierpen als predikers van het ware Woord. Onder het volk is de Kerk sowieso altijd met enige afgunst bekeken vanwege de tienden die men verplicht moest afstaan.

De Reformatie is anti-klerikalisme at large. Het verwerpt een hiërarchische kerkstructuur en de bevoorrechte positie van de priester als onmisbaar onderdeel van de godsdienstige praxis. Daarmee verdwijnen de rijke symbolen en rituelen die tussen mens en God staan. Wat overblijft is dorre dogmatiek en rationalisme, een kilheid die je nu nog kunt ervaren in de stenen bunkers waarin gereformeerde dominees leerstellingen reciteren voor een publiek dat het liefst onmiddellijk zou vluchten.

De hedendaagse hetze tegen de Rooms-Katholieke Kerk is een voortzetting van een lange protestantse traditie, waarin alleen redding door genade vervangen is met redding door vooruitgang. Aan de leidende rol van de Kerk in het omverwerpen van de communistische regimes in het Oostblok gaat het voorbij, de belangeloze inzet van clerici in de armenzorg doet  het af als paternalisme. Maar nog wel het ergste is dat het blind is voor wat er in de kunstschatten van het katholieke Rome ligt: de ziel van de Westerse beschaving.